The Whispers of Vainglory

[in het Nederlands hieronder]

by Fr Jean Celestin Ngoma

 

Romans 8:18-23       St Luke 6:36-42

 

I consider the sufferings of this present time
are not worth comparing
with the glory that is to be revealed in us. [Rom 8:20]

 

Talking about passions during Trinity season may lead us to think of the English expression “to kick against the pricks”.

Israelite farmers used a goad, a long wooden stick often tipped with a sharp metal, to drive animals forward while cultivating fields. If an ox, for instance, refused to work and became stubborn or rebellious, it would kick back against the goad, causing a sharp prick, injury, or discomfort.

We can creatively imagine the ox “whispering” and “groaning”, under the threat of the goad, speaking to itself in this way: “Stop fighting a reality that you cannot change. Stop! Stop fighting a truth, a vocation, a calling, a glorious ascent, or a reality that cannot be overcome. Passions are powerful forces within us. They are part of our created condition. We cannot simply fight them. Instead, we must learn to understand them and direct them toward God in prayer. Choose your battles wisely, right?

Just like the ox, the proud person does not change the truth by resisting it; he only drives the pain of his own passions deeper into his soul (C. H Surgeon).

******

What is the good news for us today? What do you want us to understand, Lord, during this Trinity season?

Last Sunday, we were warned against uncontrolled pride. This Sunday, we move from pride to a closely related passion, which is vainglory, the human disposition of seeking one's own glory, converting our own virtues, our discipline, our prayers, and our achievements into self-idolatry.

The fathers of the Church, creatively and imaginatively speaking, considered pride as a lion, aggressive, frontal, and directly resisting God’s life within us.  As for vainglory, it is compared to a chameleon, not only because of its ability to camouflage itself but also because vainglory secretly seeks to control other passions (cf. St. John Climacus, The Ladder of Divine Ascent, step 22).

As for the nature or matter of vainglory, John Cassian compared it to an onion. When you manage to control a passion like gluttony, you peel that particular layer away, only to find that vainglory was hiding beneath that first layer, saying, “Oh my, look how disciplined you are”. Your diet is your trophy, sis!

Unlike pride, vainglory is not always obvious. It can remain hidden in our attitudes, our upbringing, our culture, and even our religious practices.

Vainglory is there waiting to steal the fruits of our victories over sin. When uncontrolled, it can even transform your personal prayer life, virtues and achievements into instruments of self-idolatry, self-worship and pride.
(cf. Rebecca DeYoung).

Let us go again to the back of our minds and explore the whispers of vainglory that may dwell there…

Vainglory can make one become a kind of monologue in one’s mind. Vainglory is often described as if it were a person or an evil speaking to a monk. Creatively, it may look like:

• Oh man, look at how successful you have become, dear monk." (This is the whisper of vainglory, flattering the heart and enticing it toward self-glorification.)
• Yes, you deserve recognition for your spiritual struggles( fake validation)
• Sure, tell others about your accomplishments, do it from time to time. Let them see…( Image management and deceitfulness)
• Zeker (sure), think about the praise you will receive (Appeal to recognition)
• Of course, you are becoming a great saint, a great Y or a great Z (Promise of greatness)
• Let your virtue be seen. Seek admiration! (Invitation to self-display)
• Bring your gifts to their fullest expression. Everybody does it, why not you? (social conformity, rationalisation, ego affirmation).

******

Jesus confronts this inner dialogue deep within our minds with his healing grace, presence and truth: When this happens, turn inward, examine your thoughts and motives.

The Fathers of the Church recommend watchfulness (often associated with the Greek term nepsis), as an attitude vis-à-vis vainglory. They also recommend the self-examination of the movements within our souls.

Jesus’ therapy, our healing, happens when we turn our gaze inward and refuse the whispers of vainglory.

Here is the movement in our souls during this week:

When vainglory whispers:

"Look outward: How do people see you? Do they admire you? Do they value your achievements?”

Jesus wants me to :

"Look inward: What is happening in my heart? Why do I want to be seen, admired and valued?"

Here is the good news: In V.41, Jesus asks: “Why do you see the speck that is in your brother’s eye, but do not notice the log that is in your own eye?”

Drawing on the monastic tradition, we might here contemplate vainglory as a hidden log of the soul. Like the log that is in our own eye, which distorts our vision, hides our true divine nature and condition from us, and tempts us to focus on the mistakes and weaknesses of others while overlooking the necessary inward turn that is expected on our part.

If we have to judge, it should start with an inward self-examination. It should start by examining the log of vainglory, a deceitful, hidden passion that transforms our virtues and greatness into unlimited self-appreciation. The same log of vainglory that creates an image of moral superiority in our minds.

Is vainglory secretly building an image of yourself as wiser, holier, healthier, or more virtuous?

Another piece of good news in v.39:

Jesus asks: “Can a blind man lead a blind man?”  Here again, we may contemplate vainglory as the invisible and hidden force that drives a blind soul to appoint himself as a teacher. Only vainglory can do that to our souls. Untreated vainglory makes us look like experts even in situations that we do not control. Jesus exposes the ultimate trap of unchecked vainglory.

If we want to lead others, if we nourish the desire to become a teacher, guide, or judge, a priest, Jesus is telling us that the temptation or desire for recognition, reputation, honour, and influence has to be nuanced, checked, and possibly healed first.

******

Vainglory vs God’s Glory?

My dear brothers and sisters in Christ,

The desire to be praised, recognised, admired, or exalted may remain within us, even as mature Christians. These desires are part of our humanity. To use Saint Paul’s sacred word of groaning, we may say our passions are part and parcel of our groaning. However, Saint Paul reminds us that this is not the final stage of creation. This is not our destiny. He writes:

“The sufferings of this present time are not worth comparing with the glory that shall be revealed in us.” (Romans 8:18).

Here is another axial statement:

If we desire glory, let it be true glory: the glory that Christ reveals in us.

If we desire glory, let it be “for the greater glory of God” (Ad maiorem Dei gloriam (For the greater glory of God), says Saint Ignatius of Loyola. He adds: “action that is not evil, even those that seem insignificant, can become spiritually fruitful if it is done for God’s glory rather than our own”.

Perhaps today’s readings invite us to adopt a new spiritual signature, a sacred phrase with which we end our prayers, our reflections, and even our emails. We may choose, for instance, Saint Ignatius’ A.M.D.G, which stands for Ad Maiorem Dei Gloriam (“For the greater glory of God.”) .

At the end of each day, each week, we might ask: Did I do everything today for the greater glory of God, or for my own glory? If both motives, the glory of God and my own glory, were present in my acting, which one prevailed or directed the other?

Do I truly believe that the sufferings of this present time are not worth comparing with the glory that shall be revealed?

Have I lived today in hope, dependence, waiting and longing for God, or have I sought my own timing and exaltation?

******

As part of our journey toward active priestly ministry in the Anglican Church, we were asked to write our own obituary.

It was not intended to look at the past in order to predict the future of our ministry, but to help us understand the rationale behind fundamental choices that we, candidates to Anglican Priestly ministry, had made in life.

For some people, this exercise can be emotionally intense and may require professional support.

Writing my own obituary as a spiritual exercise and psychological assessment helped me re-examine my attitudes towards achievements, careers, reputation, honour, and admiration. It helped me see how I was somehow healed from that which feeds vainglory and pride in me. The groaning is still there, though.

My brothers and sisters in Christ, is it not lovely to contemplate the joy that awaits us in Heaven during this week?

Is it not precious, during this Eucharistic Celebration, to turn inward, making an honest self-examination of our inner “groaning”, the deep movements within our souls during this Trinity season?

May this prayer for direction become our weekly commissioning words:

“Prevent us, O Lord, in all our doings with thy most gracious favour, and further us with thy continual help; that in all our works begun, continued, and ended in thee, we may glorify thy holy Name, and finally by thy mercy obtain everlasting life.

AMDG (Ad Maiorem Dei Gloriam: For the greater glory of God).

Through Jesus Christ our Lord.

Amen +

 

---

 

 

Eerwaarde Jean Celestin Ngoma

 

Romeinen 8:18-23       S. Lucas 6:36-42

 

Ik ben van mening dat het lijden van deze tijd
niet te vergelijken is
met de heerlijkheid die in ons geopenbaard zal worden. [Rom 8:20]

 

Als we het tijdens de Triniteitsperiode over hartstochten hebben, denken we misschien aan de Engelse uitdrukking “to kick against the pricks”.

Israëlitische boeren gebruikten een prikstok, een lange houten stok vaak met een scherp metalen punt, om dieren vooruit te drijven tijdens het bewerken van de akkers. Als een os bijvoorbeeld weigerde te werken en koppig of opstandig werd, zou hij terugschoppen tegen de prikstok, wat een scherpe steek, verwonding of ongemak veroorzaakte.

We kunnen ons op creatieve wijze voorstellen hoe de os, onder de dreiging van de prikstok, ‘fluistert’ en ‘kreunt’ en op deze manier tegen zichzelf zegt: ‘Stop met vechten tegen een realiteit die je niet kunt veranderen. Stop! Stop met vechten tegen een waarheid, een roeping, een glorieuze opgang of een realiteit die niet overwonnen kan worden. Passies zijn krachtige krachten in ons. Ze maken deel uit van onze geschapen toestand. We kunnen ze niet zomaar bestrijden. In plaats daarvan moeten we leren ze te begrijpen en ze in gebed op God te richten. Kies je gevechten verstandig, toch?

Net als de os verandert de trotse mens de waarheid niet door er weerstand tegen te bieden; hij drijft de pijn van zijn eigen hartstochten alleen maar dieper in zijn ziel (C. H. Surgeon).

******

Wat is het goede nieuws voor ons vandaag? Wat wilt U dat wij begrijpen, Heer, tijdens deze Drievuldigheidstijd?

Afgelopen zondag werden we gewaarschuwd tegen ongebreidelde trots. Deze zondag gaan we van trots over naar een nauw verwante hartstocht, namelijk ijdelheid: de menselijke neiging om eigen glorie na te jagen, waarbij we onze eigen deugden, onze discipline, onze gebeden en onze prestaties omzetten in zelfverering.

De kerkvaders beschouwden hoogmoed, creatief en beeldend gesproken, als een leeuw: agressief, frontaal en zich rechtstreeks verzettend tegen Gods leven in ons. Wat ijdelheid betreft, wordt deze vergeleken met een kameleon, niet alleen vanwege zijn vermogen om zich te camoufleren, maar ook omdat ijdelheid in het geheim tracht andere hartstochten te beheersen (vgl. de heilige Johannes Klimakos, De Ladder der Goddelijke Opstijging, trede 22)."

Wat betreft de aard of de essentie van ijdelheid, vergeleek Johannes Cassianus deze met een ui. Wanneer je erin slaagt een hartstocht als gulzigheid te beheersen, pelt je die specifieke laag af, om vervolgens te ontdekken dat ijdelheid zich onder die eerste laag verschuilde, zeggende: „O jee, kijk eens hoe gedisciplineerd je bent“. Je dieet is je trofee, zus!

In tegenstelling tot hoogmoed is ijdelheid niet altijd duidelijk zichtbaar. Ze kan verborgen blijven in onze houding, onze opvoeding, onze cultuur en zelfs onze religieuze praktijken.

IJdelheid ligt op de loer om de vruchten van onze overwinningen op de zonde te stelen. Als ze niet in toom wordt gehouden, kan ze zelfs je persoonlijke gebedsleven, deugden en prestaties veranderen in instrumenten van zelfverering, zelfaanbidding en hoogmoed (zie Rebecca DeYoung).

Laten we nogmaals naar de achtergrond van onze gedachten gaan en de fluisteringen van ijdelheid verkennen die daar misschien schuilgaan…

IJdelheid kan ervoor zorgen dat je in je gedachten in een soort monoloog vervalt. IJdelheid wordt vaak beschreven alsof het een persoon is of een kwaadaardige stem die tegen een monnik spreekt. Creatief gezien zou het er zo uit kunnen zien:

• „O man, kijk eens hoe succesvol je bent geworden, beste monnik.” (Dit is het gefluister van ijdelheid, dat het hart vleit en het verleidt tot zelfverheerlijking.)
• „Ja, je verdient erkenning voor je spirituele worstelingen” (valse bevestiging)
• „Tuurlijk, vertel anderen over je prestaties, doe dat af en toe. Laat ze het zien…” (Imago-beheer en bedrog)
• Zeker, denk aan de lof die je zult ontvangen (aanspraak op erkenning)
• Natuurlijk word je een grote heilige, een grote Y of een grote Z (belofte van grootsheid)
• Laat je deugdzaamheid zien. Zoek bewondering! (uitnodiging tot zelfvertoon)
• Breng je gaven ten volle tot uiting. Iedereen doet het, waarom jij niet? (sociale conformiteit, rationalisatie, ego-bevestiging).

******

Jezus confronteert deze innerlijke dialoog diep in onze geest met zijn helende genade, aanwezigheid en waarheid:

Wanneer dit gebeurt, richt je dan naar binnen, onderzoek je gedachten en motieven.

De kerkvaders bevelen waakzaamheid aan (vaak geassocieerd met de Griekse term nepsis), als houding ten opzichte van ijdelheid. Ze bevelen ook zelfonderzoek aan van de bewegingen in onze ziel.

Jezus’ therapie, onze genezing, vindt plaats wanneer we onze blik naar binnen richten en de fluisteringen van ijdelheid afwijzen.

Dit is de beweging in onze ziel gedurende deze week:

Wanneer ijdelheid fluistert:

“Kijk naar buiten: hoe zien mensen je? Bewonderen ze je? Waarderen ze je prestaties?”

Jezus wil dat ik:

“Naar binnen kijk: Wat gebeurt er in mijn hart? Waarom wil ik gezien, bewonderd en gewaardeerd worden?”

Dit is het goede nieuws: In vers 41 vraagt Jezus: “Waarom zie je de splinter in het oog van je broeder, maar merk je de balk in je eigen oog niet op?”

Als we putten uit de monastieke traditie, kunnen we hier ijdelheid beschouwen als een verborgen balk in de ziel. Net als de balk in ons eigen oog, die ons zicht vertroebelt, onze ware goddelijke aard en toestand voor ons verbergt, en ons verleidt om ons te concentreren op de fouten en zwakheden van anderen, terwijl we de noodzakelijke innerlijke ommekeer over het hoofd zien die van ons verwacht wordt.

Als we al moeten oordelen, dan moet dat beginnen met een innerlijke zelfonderzoek. Het moet beginnen met het onderzoeken van de balk van ijdelheid, een bedrieglijke, verborgen hartstocht die onze deugden en grootheid omzet in grenzeloze zelfwaardering. Dezelfde balk van ijdelheid die in onze gedachten een beeld van morele superioriteit creëert.

Is ijdelheid stiekem bezig een beeld van jezelf op te bouwen als wijzer, heiliger, gezonder of deugdzamer?

Nog een stukje goed nieuws in vers 39:

Jezus vraagt: „Kan een blinde een blinde leiden?“ Ook hier kunnen we ijdelheid beschouwen als de onzichtbare en verborgen kracht die een blinde ziel ertoe drijft zichzelf tot leraar te benoemen. Alleen ijdelheid kan dat met onze ziel doen. Onbehandelde ijdelheid laat ons eruitzien als experts, zelfs in situaties waar we geen controle over hebben. Jezus legt de ultieme valstrik van ongebreidelde ijdelheid bloot.

Als we anderen willen leiden, als we het verlangen koesteren om leraar, gids, rechter of priester te worden, dan zegt Jezus ons dat de verleiding of het verlangen naar erkenning, reputatie, eer en invloed eerst genuanceerd, in toom gehouden en mogelijk genezen moet worden.

******

IJdelheid versus Gods glorie?

Mijn geliefde broeders en zusters in Christus,

Het verlangen om geprezen, erkend, bewonderd of verheven te worden, kan in ons blijven bestaan, zelfs als volwassen christenen. Deze verlangens maken deel uit van onze menselijkheid. Om de heilige woorden van de heilige Paulus over het zuchten te gebruiken, kunnen we zeggen dat onze hartstochten een essentieel onderdeel zijn van ons zuchten. De heilige Paulus herinnert ons er echter aan dat dit niet het eindstadium van de schepping is. Dit is niet onze bestemming. Hij schrijft:

„De lijden van deze tegenwoordige tijd zijn niet te vergelijken met de heerlijkheid die in ons geopenbaard zal worden.” (Romeinen 8:18).

Hier is nog een kernuitspraak:

Als we naar heerlijkheid verlangen, laat het dan ware heerlijkheid zijn: de heerlijkheid die Christus in ons openbaart.

Als we naar glorie verlangen, laat het dan zijn „tot grotere glorie van God“ (Ad maiorem Dei gloriam – Tot grotere glorie van God), zegt de heilige Ignatius van Loyola. Hij voegt eraan toe: „Elke handeling die niet slecht is, zelfs die welke onbeduidend lijken, kan geestelijk vruchtbaar worden als ze wordt verricht ter ere van God in plaats van ter ere van onszelf“.

Misschien nodigen de lezingen van vandaag ons uit om een nieuwe spirituele handtekening aan te nemen, een heilige zin waarmee we onze gebeden, onze overwegingen en zelfs onze e-mails afsluiten. We kunnen bijvoorbeeld kiezen voor het A.M.D.G. van de heilige Ignatius, wat staat voor Ad Maiorem Dei Gloriam („Ter grotere glorie van God“).

Aan het einde van elke dag, elke week, zouden we ons kunnen afvragen: Heb ik vandaag alles gedaan ter grotere glorie van God, of ter wille van mijn eigen glorie? Als beide motieven – de glorie van God en mijn eigen glorie – aanwezig waren in mijn handelen, welke prevaleerde dan of gaf de andere richting?

Geloof ik werkelijk dat het lijden van deze tijd niet te vergelijken is met de glorie die geopenbaard zal worden?

Heb ik vandaag geleefd in hoop, afhankelijkheid, verwachting en verlangen naar God, of heb ik mijn eigen timing en verheerlijking nagestreefd?

******

Als onderdeel van onze weg naar een actief priesterambt in de Anglicaanse Kerk werd ons gevraagd om ons eigen overlijdensbericht te schrijven.

Het was niet de bedoeling om naar het verleden te kijken om de toekomst van ons ambt te voorspellen, maar om ons te helpen de redenen te begrijpen achter fundamentele keuzes die wij, kandidaten voor het anglicaanse priesterambt, in ons leven hadden gemaakt.

Voor sommige mensen kan deze oefening emotioneel intens zijn en professionele ondersteuning vereisen.

Het schrijven van mijn eigen overlijdensbericht als spirituele oefening en psychologische evaluatie hielp me mijn houding ten opzichte van prestaties, carrière, reputatie, eer en bewondering opnieuw onder de loep te nemen. Het hielp me inzien hoe ik op de een of andere manier genezen was van datgene wat ijdelheid en trots in mij voedt. Het gekreun is er echter nog steeds.

Mijn broeders en zusters in Christus, is het niet heerlijk om deze week stil te staan bij de vreugde die ons in de hemel te wachten staat?

Is het niet kostbaar om tijdens deze eucharistieviering naar binnen te keren en een eerlijke zelfbeoordeling te maken van ons innerlijke „gekreun“, de diepe bewegingen in onze ziel tijdens deze Drievuldigheidsperiode?

Moge dit gebed om leiding onze wekelijkse zegenwoorden worden:

“Bewaar ons, o Heer, in al ons handelen met Uw genadige gunst,
en sta ons bij met Uw voortdurende hulp;
opdat wij in al onze werken die in U zijn begonnen, voortgezet en voltooid,
Uw heilige Naam mogen verheerlijken,
en uiteindelijk door Uw barmhartigheid het eeuwige leven mogen verkrijgen.

AMDG (Ad Maiorem Dei Gloriam: Tot grotere glorie van God).

Door Jezus Christus, onze Heer.

Amen +