Pride and Prayer

[in het Nederlands hieronder]

 

1 St Peter 5:5b-11       St Luke 15:1-11

 

Clothe yourselves, all of you, with humility towards one another…
Humble yourselves, therefore, under the mighty hand of God
so that at the proper time he may exalt you.

 

In the next 8 weeks, our readings focus us on Jesus’ teaching on basic human psychology and the beginnings of growth into maturity. To begin our growth, we should all be familiar with our passions.

The passions are described by Jesus as what arises from within and that leads to our destruction – “out of the heart come evil thoughts… These are what defile a person.” [St Matthew 5:19-20] The word "passions" (in Greek, πάθος) comes up in the Bible in many places in the New Testament. See, for example from different Apostles: St Paul in Galatians 5:24 and 2 Tim 3:6; St James in 4:1; St Peter in 1 Peter 2:11; and Jude in 1:18.  The translation for the word in Dutch is “hartstochten” Herziene Statenvertaling. Passions are thoughts, feelings and desires that come upon us - we don't choose them, we receive them - we are passive in the experience. Thoughts of pride or vanity, or strong emotions related to fear such as withdrawal, whether physically or emotionally, or fighting back such as anger, a state of boredom where we feel no desire only resentment, and the desires for material possessions, for food and drink, and sexual desire – these are the core passions of the soul. They are referred to in the Bible and are identified by their principle roots by the early Church Desert Fathers (Evagrius, Cassian).

To be human is to have these passions. These thoughts, and feelings and desires are given to us for a purpose – to navigate life on earth and to love God and our neighbour. Our growth in love, our sanctification, in Scripture and in the teaching of the Church both in the Eastern Orthodox and Western Traditions, has not been about denying or trying to kill our passions, but to become aware of them, to understand them, and with the grace of God, to transform them, so that we become more fully human like Jesus Christ.

The readings today are related to the passion of pride. The passion of pride is always seen in Scripture, and in the writings of the Fathers, to be the worst and most destructive passion, and the one that leads to disorder in all of the other passions. It should be dealt with first, or there is no point to trying to grow in other areas. Growth in virtue, without dealing with pride, would only increase our pride.

What is pride? It is something that can only happen in our minds, because it is actually not possible in reality: it is to separate ourselves from the living God and to go off on our own, without any reference to the living God. It is to put ourselves in the place of God.
In the two parables today, Jesus speaks of a sheep that has wandered off on its own, and of a coin that has been lost. In both cases there is not some great wickedness on the part of the sheep that is lost or willfulness in the coin that rolls away, it is almost just the circumstances of life that leads to this falling away.

The sheep, that is lost, was searching for more green grass, and more green grass, and just a bit more green grass, and went over a ridge into another valley with nose to the ground, and then suddenly could no longer hear the other sheep bleating or baaing, and could not find its way back. The shepherd has to go out and get that sheep back. And this is a parable about the experience of each of us – if we get too engrossed in the world that is in front of us, even good things like attending to family, or work or entertainment, and bit by bit forgetting the Source of our life and its higher ends. It will not go so well for us, in fact worse and worse – because there comes a meaninglessness, a loneliness, and then a kind of desperation, in trying to satisfy our higher purposes with earthly ends alone.

In the parable, Jesus shows himself to be the Good Shepherd, attending first to the ones most needful – the ones on the edge, or who’ve gone over the edge. God’s grace seeks out the lost and brings them home and there is joy in heaven! In the second parable is of the woman who seeks out the lost coin – the early Church Fathers suggest that the woman is a figure of the Church, who, lighting the lamp of God, preaching God’s Word, seeks out the lost coin, inscribed with the image of God, the beloved coin entrusted to her care, until she finds it – and she rejoices when it is found.

So I think the point here is not to get really down on others or ourselves who wander away or roll away, but to attend to them and ourselves, remembering God loves every human being and would bring us all back to enjoy fellowship in the Kingdom of God, and Jesus would engage us, His Church, in this task (the woman with the lamp).

Why does the sheep wander off or the coin roll away? We have in us an insatiable curiosity, and this is a good thing, and we also have planted within us a desire for greatness. We are made in the image and likeness of God, that means we have a desire for greatness, because God is great!

The Apostles knew this desire for greatness – they argued with one another while they were walking with Jesus to Jerusalem about who would be greatest in the Kingdom of heaven. Jesus did not attack their desire to be great, but said, if you would be great, you must be the servant of all. Magnanimity, greatness of soul, is seen as a good thing. The lowly Blessed Virgin Mary rejoices and shouts when she realizes something of the significance of what is happening to her, “He that is mighty has magnified me, and holy is His name!” “All generations shall call me blessed!” And God desires to magnify each one of us and to make us saints also! That’s why he came in the flesh in Jesus Christ.

In our Epistle reading today, Peter tells us that God will make us great in time. But what comes before being exalted is humbling ourselves under God.

“Humble yourselves…under the mighty hand of God so that in the proper time he may exalt you…

And just as we can practice loving our neighbour to reveal our love for God (Trinity 1) so can we practice humility before God by being humble before one another:

Clothe yourselves, all of you, with humility towards one another, ‘for God opposes the proud but gives grace to the humble.”

Don’t kill your desire for greatness, by a kind of false humility: to press your nose into the ground would be to deny your goodness. But simply acknowledge your need for God and His goodness, continually.

We are complicated people – unknown even to ourselves. And the simplest and a very practical way to show even to our own soul that we are acknowledging God… is to pray, even if we don’t feel like it. As soon as we lift up our mind to God, we are putting ourselves under God, instead of in the place of God.

Humble yourselves, therefore, under the mighty hand of God…casting all your anxieties on him, because he cares for you. Be sober-minded; be watchful.

Our ups and downs in our passionate life, can be navigated, given some stability and direction, when we anchor ourselves in prayer to the Rock that is Christ. And in that asking, we dispose our souls, we open ourselves, to his grace.

Different people find different ways of practicing this idea of humbling ourselves continually under the mighty hand of God:

• An excellent practice for humbling ourselves is to rest each week on Sundays or some other Sabbath day, to look up and pray. Others can help us – that’s one reason we gather with others in the Church.
• A regular, even daily, pattern of prayer is key to keeping us looking up – it is so easy to wander off. (And the reading of Scripture daily is looking for guidance beyond ourselves.)
• Some use simple prayers that can be used anywhere, when you are in bed, or on a walk, or in a quiet corner of your house – your own prayers, or the Lord’s Prayer, or the Jesus Prayer, to recollect us before God.
• You can have pictures in your house or car – images of Christ or the saints, to remind you to look up.
• I know some evangelicals who play worship songs non-stop in their homes and cars – it is the same thing as the Jesus prayer, really, a kind of continual remembrance of God, a continual praying.

All of this is about humbling ourselves – moment by moment – under the mighty hand of God, and waiting for him in due time to exalt us more fully into the life of heaven, the Kingdom of God. Watching for his grace so that we can respond to it.

Peter warns us not to be naïve, that in the spiritual life, it is not just a simple forgetting that leads us away, there are active malevolent spiritual forces that are seeking in every way to hold us back from simply looking up to God.

Your adversary the devil prowls around like a roaring lion, seeking someone to devour. Resist him, firm in your faith…

And the mention in today's Epistle of the devil is appropriate as he is the exemplar of pride, the one who first rebelled against God. What starts out for us as a subtle moving away from God can lead in time to the most monstrous of human deformation and depravity.

Human pride is not just an individual problem. It is human pride that has led to utopian ideas, spurred on by the devil, of how humanity can shape entire societies, unanchored from God. It has inspired the most destructive ideologies leading to hundreds of millions of deaths in both Communism and National Socialism in the last century. And in our time ideas of human freedom untethered from God has led to abortion, euthanasia, gender ideology, the promotion of destructive lifestyles, the undermining of virtue, and the silencing of speech. There are no ends to its destructiveness. Resist the devil, firm in your faith.

The process of sanctification individually, of becoming less and less proud, is a real suffering. It is not easy to continually remember that we are under God, to be faithful in prayer, at least at the start. But our sanctification begins by allowing God to carry us on His back into the fold, into His kingdom, into Love. It is giving up our tight control of our lives… but it is gaining true freedom. It is to look up and say, in every circumstance, “Thank you Lord”, and “Jesus, have mercy on me.”

Caste all your anxieties on God, says St Peter, because he cares for you…
And after you have suffered for a little while [this earthly life],
the God of all grace, who has called you to his eternal glory in Christ,
will himself restore, confirm, strengthen and establish you.
To Him be the dominion for ever and ever.

Amen +

 

---

 

 

1 S Petrus 5:5b-11       S Lucas 15:1-11

 

Bekleed u allen met nederigheid jegens elkaar…
Verlaag u daarom onder de machtige hand van God
opdat Hij u te zijner tijd zal verhogen.

 

In de komende 8 weken richten onze lezingen zich op Jezus’ leer over fundamentele menselijke psychologie en de eerste stappen op weg naar volwassenheid. Om onze groei te beginnen, moeten we allemaal bekend zijn met onze hartstochten.

De hartstochten worden door Jezus beschreven als datgene wat van binnenuit opkomt en wat tot onze ondergang leidt – „uit het hart komen slechte gedachten… Deze zijn het die een mens verontreinigen.“ [Matteüs 5:19-20] Het woord „hartstochten“ (in het Grieks: πάθος) komt in de Bijbel op veel plaatsen in het Nieuwe Testament voor. Zie bijvoorbeeld bij verschillende apostelen: de heilige Paulus in Galaten 5:24 en 2 Timoteüs 3:6; de heilige Jakobus in 4:1; de heilige Petrus in 1 Petrus 2:11; en Judas in 1:18.  Hartstochten zijn gedachten, gevoelens en verlangens die ons overvallen – we kiezen ze niet, we ontvangen ze – we zijn passief in de ervaring. Gedachten van trots of ijdelheid, of sterke emoties die verband houden met angst, zoals terugtrekking – hetzij fysiek, hetzij emotioneel – of terugvechten, zoals woede; een toestand van verveling waarin we geen verlangen voelen, alleen wrok; en het verlangen naar materiële bezittingen, naar eten en drinken, en seksueel verlangen – dit zijn de kernpassies van de ziel. Er wordt naar verwezen in de Bijbel en ze worden op basis van hun belangrijkste wortels geïdentificeerd door de vroege kerkelijke woestijnvaders (Evagrius, Cassianus).

Mens zijn betekent deze hartstochten hebben. Deze gedachten, gevoelens en verlangens zijn ons met een doel gegeven – om ons weg te vinden in het leven op aarde en om God en onze naaste lief te hebben. Onze groei in liefde, onze heiliging, zoals beschreven in de Schrift en in de leer van de Kerk – zowel in de Oosters-orthodoxe als in de Westerse traditie – draait niet om het ontkennen of proberen te onderdrukken van onze hartstochten, maar om ons ervan bewust te worden, ze te begrijpen en ze, met de genade van God, te transformeren, zodat we vollediger mens worden, naar het voorbeeld van Jezus Christus.

De lezingen van vandaag hebben betrekking op de hartstocht van hoogmoed. De hartstocht van hoogmoed wordt in de Schrift en in de geschriften van de Kerkvaders altijd gezien als de ergste en meest vernietigende hartstocht, en degene die leidt tot wanorde in alle andere hartstochten. Deze moet als eerste worden aangepakt, anders heeft het geen zin om te proberen op andere gebieden te groeien. Groei in de deugd, zonder hoogmoed aan te pakken, zou onze hoogmoed alleen maar vergroten.

Wat is hoogmoed? Het is iets dat alleen in onze gedachten kan plaatsvinden, omdat het in werkelijkheid onmogelijk is: het is onszelf afscheiden van de levende God en onze eigen weg gaan, zonder enige verwijzing naar de levende God. Het is onszelf in de plaats van God stellen.

In de twee gelijkenissen van vandaag spreekt Jezus over een schaap dat op eigen houtje is afgedwaald, en over een muntstuk dat verloren is geraakt. In beide gevallen is er geen sprake van grote slechtheid bij het verdwaalde schaap of eigenzinnigheid bij het wegrollende muntstuk; het zijn bijna uitsluitend de omstandigheden van het leven die tot dit afdwalen leiden.

Het schaap dat verdwaald is, was op zoek naar nog meer groen gras, en nog meer groen gras, en nog net een beetje meer groen gras, en liep met zijn neus aan de grond over een heuvelrug naar een andere vallei, waar het plotseling het geblaat van de andere schapen niet meer kon horen en de weg terug niet meer kon vinden. De herder moet eropuit gaan om dat schaap terug te halen. En dit is een gelijkenis over de ervaring van ieder van ons – als we te zeer opgaan in de wereld die zich voor ons uitstrekt, zelfs in goede dingen zoals aandacht besteden aan het gezin, of werk of vermaak, en beetje bij beetje de Bron van ons leven en de hogere doelen daarvan vergeten. Dan zal het niet zo goed met ons gaan, sterker nog: het zal steeds slechter gaan – want er ontstaat een gevoel van zinloosheid, eenzaamheid en vervolgens een soort wanhoop, wanneer we proberen onze hogere doelen alleen met aardse middelen te vervullen.

In de gelijkenis toont Jezus zich als de Goede Herder, die zich eerst bekommert om degenen die het meest behoeftig zijn – degenen die op het randje staan, of die al over de rand zijn gevallen. Gods genade zoekt de verlorenen op en brengt hen thuis, en er is vreugde in de hemel! De tweede gelijkenis gaat over de vrouw die de verloren munt zoekt – de vroege kerkvaders suggereren dat de vrouw een symbool is van de Kerk, die, terwijl ze de lamp van God laat branden en Gods Woord verkondigt, de verloren munt zoekt, waarop het beeld van God is gegraveerd, de geliefde munt die aan haar zorg is toevertrouwd, totdat ze die vindt – en ze verheugt zich wanneer die gevonden is.

Dus ik denk dat het hier niet gaat om anderen of onszelf, die afdwalen of wegrollen, echt de grond in te boren, maar om aandacht aan hen en onszelf te schenken, in het besef dat God ieder mens liefheeft en ons allen terug wil brengen om te genieten van de gemeenschap in het Koninkrijk van God, en dat Jezus ons, Zijn Kerk, bij deze taak zou betrekken (de vrouw met de lamp).

Waarom dwaalt het schaap af of rolt de munt weg? We hebben een onverzadigbare nieuwsgierigheid in ons, en dat is iets goeds, en er is ook een verlangen naar grootheid in ons ingeplant. We zijn geschapen naar het beeld en de gelijkenis van God; dat betekent dat we een verlangen naar grootheid hebben, want God is groot!

De apostelen kenden dit verlangen naar grootheid – terwijl ze met Jezus naar Jeruzalem liepen, maakten ze ruzie over wie de grootste zou zijn in het Koninkrijk der hemelen. Jezus viel hun verlangen om groot te zijn niet aan, maar zei: als jullie groot willen zijn, moeten jullie de dienaar van allen zijn.

Grootmoedigheid, grootsheid van ziel, wordt als iets goeds gezien. De nederige Heilige Maagd Maria verheugt zich en juicht wanneer ze zich enigszins bewust wordt van de betekenis van wat er met haar gebeurt: „Hij die machtig is, heeft mij verheven, en heilig is Zijn naam!” „Alle generaties zullen mij zalig prijzen!“ En God wil ieder van ons verheffen en ook van ons heiligen maken! Daarom is Hij in het vlees gekomen in Jezus Christus.

In onze brieflezing van vandaag vertelt Petrus ons dat God ons te zijner tijd groot zal maken. Maar wat aan de verheerlijking voorafgaat, is onszelf vernederen onder God.

„Verneder uzelf … onder de machtige hand van God, opdat Hij u te zijner tijd moge verhogen …

En net zoals we kunnen oefenen in het liefhebben van onze naaste om onze liefde voor God te tonen (Drie-eenheid 1), zo kunnen we ook nederigheid voor God beoefenen door nederig te zijn tegenover elkaar:

Bekleed u allen met nederigheid jegens elkaar, ‘want God keert zich tegen de hoogmoedigen, maar schenkt genade aan de nederigen.

Dood uw verlangen naar grootheid niet door een soort valse nederigheid: uw neus in de grond drukken zou neerkomen op het ontkennen van uw goedheid. Maar erken gewoon voortdurend je behoefte aan God en Zijn goedheid.

Wij zijn ingewikkelde mensen – zelfs voor onszelf onbekend. En de eenvoudigste en zeer praktische manier om zelfs aan onze eigen ziel te laten zien dat we God erkennen… is door te bidden, zelfs als we daar geen zin in hebben. Zodra we onze gedachten tot God verheffen, stellen we onszelf onder God, in plaats van in de plaats van God.

Verlaag u daarom onder de machtige hand van God… en werp al uw zorgen op Hem, want Hij zorgt voor u. Wees nuchter; wees waakzaam.

De ups en downs in ons gepassioneerde leven kunnen worden doorstaan, mits er enige stabiliteit en richting is, wanneer we ons in gebed verankeren aan de Rots die Christus is. En in dat smeken stellen we onze ziel open, stellen we ons open voor Zijn genade.

Verschillende mensen vinden verschillende manieren om dit idee van onszelf voortdurend vernederen onder de machtige hand van God in praktijk te brengen:

• Een uitstekende manier om onszelf te vernederen is om elke week op zondag of een andere sabbatdag tot rust te komen, om op te kijken en te bidden. Anderen kunnen ons daarbij helpen – dat is een van de redenen waarom we met anderen samenkomen in de kerk.
• Een regelmatig, zelfs dagelijks, gebedspatroon is essentieel om ons te helpen omhoog te blijven kijken – het is zo gemakkelijk om af te dwalen. (En het dagelijks lezen van de Schrift is zoeken naar leiding buiten onszelf.)
• Sommigen gebruiken eenvoudige gebeden die overal kunnen worden gebeden, of je nu in bed ligt, een wandeling maakt of in een rustig hoekje van je huis zit – je eigen gebeden, het Onze Vader of het Jezusgebed, om ons weer bij God te brengen.
• Je kunt afbeeldingen in je huis of auto hebben – afbeeldingen van Christus of de heiligen, om je eraan te herinneren om op te kijken.
• Ik ken enkele evangelicalen die thuis en in de auto non-stop aanbiddingsliederen afspelen – dat is eigenlijk hetzelfde als het Jezusgebed, een soort voortdurende herinnering aan God, een voortdurend gebed.

Dit alles draait om onszelf moment voor moment vernederen onder de machtige hand van God, en op Hem wachten tot Hij ons te zijner tijd vollediger zal verheffen tot het leven in de hemel, het Koninkrijk van God. Uitkijken naar Zijn genade, zodat we erop kunnen reageren.

Petrus waarschuwt ons om niet naïef te zijn; in het geestelijk leven is het niet zomaar een simpele vergetelheid die ons afleidt, maar zijn er actieve, kwaadaardige geestelijke krachten die er op alle mogelijke manieren naar streven ons ervan te weerhouden om eenvoudigweg naar God op te kijken.

Uw tegenstander, de duivel, sluipt rond als een brullende leeuw, op zoek naar iemand om te verslinden. Weersta hem, standvastig in uw geloof…

En de vermelding van de duivel in de brief van vandaag is toepasselijk, aangezien hij het toonbeeld is van hoogmoed, degene die als eerste tegen God in opstand kwam. Wat voor ons begint als een subtiele afkeer van God, kan na verloop van tijd leiden tot de meest monsterlijke menselijke misvorming en verdorvenheid.

Menselijke hoogmoed is niet alleen een individueel probleem. Het is menselijke hoogmoed die heeft geleid tot utopische ideeën – aangewakkerd door de duivel – over hoe de mensheid hele samenlevingen kan vormgeven, los van God. Het heeft de meest destructieve ideologieën geïnspireerd die in de vorige eeuw hebben geleid tot honderden miljoenen doden, zowel onder het communisme als onder het nationaalsocialisme. En in onze tijd hebben ideeën over menselijke vrijheid, los van God, geleid tot abortus, euthanasie, genderideologie, het promoten van destructieve levensstijlen, het ondermijnen van de deugd en het monddood maken van de vrijheid van meningsuiting. Er komt geen einde aan de vernietigende kracht ervan. Weersta de duivel, standvastig in je geloof.

Het proces van heiliging op individueel vlak, waarbij je steeds minder trots wordt, is een waar lijden. Het is niet gemakkelijk om voortdurend te beseffen dat wij onder God staan, om trouw te zijn in het gebed, althans in het begin. Maar onze heiliging begint door God toe te staan ons op Zijn rug te dragen naar de kudde, naar Zijn koninkrijk, naar de Liefde. Het is het opgeven van onze strakke controle over ons leven… maar het is het verkrijgen van ware vrijheid. Het is om op te kijken en in elke omstandigheid te zeggen: „Dank U, Heer“, en „Jezus, heb medelijden met mij.“

Werp al uw zorgen op God, zegt de heilige Petrus,
want Hij zorgt voor u…
En nadat u een korte tijd [dit aardse leven] hebt geleden,
zal de God van alle genade, die u tot Zijn eeuwige heerlijkheid in Christus heeft geroepen,
u zelf herstellen, bevestigen, sterken en vestigen.
Aan Hem zij de heerschappij in alle eeuwigheid.

Amen +