It is good for you that I go away

[in het Nederlands hieronder]

St James 1:17-21       St John 16:5-15

 

 “It is to your advantage that I go away...
if I go, I will send [the Comforter] to you.”

 

In the forty days after Jesus rose from the dead, he appeared to the disciples and then disappeared.  And each time the disciples saw Jesus again, we can imagine that they were greatly encouraged.  The sorrow that they had at his death on the Cross was changed into joy.  And their fears were turned into a new boldness in the world.  And yet when Jesus spoke with them on the night before he was crucified, he said it would be better for them all if he would go away, because He would be closer to them and be with them more permanently and individually when the Holy Spirit would come.  This promise to them and to us is what Jesus says in today’s Gospel.

And this explains why as Christians do we not always have outward signs in our midst.

When God made humanity, he made our souls with the ability to look at Him directly and to look out at the world – he made our souls with a window on heaven and a window on the earth.  I’ve spoken of this before but some of you here are new.  And it is good also to be reminded.

St Augustine saw the human soul as having a lower reason, something we share in a limited way with the animals – an ability to know the world by the senses – it is called scientia, or knowledge.  There is or was in human beings also an ability, a higher reason, he called, sapientia, or wisdom, beyond all other animals, that made us in God’s image and likeness.

The Fall of humanity, according to St Augustine, is the turning of our mind’s eye, that could look inward and upward to see God, to looking only out into the world, to see only in that direction.  By our decision to seek our own truth, to no longer look up, we closed that window on heaven.  It is pride that closed that window.  And the consequences were profound.

After the Fall, what we knew about the world came to us only through the senses – seeing, hearing, smelling, tasting, touching.  These were the gateways through which we learn “facts” and then we used our reasoning mind to draw conclusions about the world we live in.  And that higher power we had before the Fall was directed only into knowing the world this way.  It can be quite powerful but its aims are limited.  And we can see in our technological advances that humanity can make great strides using human reason to know and manipulate the world for our material prosperity.  And yet we are also at a profound loss in meaning and purpose and ability to love.

We were looking outwardly, only, in fact we could only know in this way after the Fall – we were imprisoned.  And so God appeared in our midst outwardly, where we were looking – he gave the Law first through Moses, accompanied by dramatic outward signs – thick clouds and fire.  The Law helped us see how distorted our souls had become and led us to cry out for a Saviour.

And then God appeared himself in the flesh in Jesus Christ to walk among us.  [St Augustine]  He showed us outwardly the perfect way of living, showed us what love looks like, and gave us signs and wonders to assure us that he is the One to follow – and Jesus showed us, for three years, he showed us…all the way to the Cross.

But God’s purpose in coming to us in the flesh – is to bring about the restoration of a spiritual way of perceiving God – he has come to reopen the window in each of our souls on heaven.

Some of you, as was I, needed to be woken up in to this reality of God dramatically with outward signs, because that was the only way we could look.  And as a priest I have heard of many ways in which God has spoken to people through the years – through unusual dreams, or circumstances, even miracles.  But these ways, by an outward sign, are not an end in themselves, but simply to remind us that God is here for us, and that our way of finding him is no longer by an external seeking through the senses, but by a movement within and above.

It is the Spirit of God dwelling in our hearts that is the continual assurance of God’s love for us.  It is the Spirit of God who leads us to see once again the glory and the goodness and the perfection of God.  It is the Spirit of God that opens that window on heaven that we may have access to the true and lasting treasure – to see beauty, to know glory, truth, wisdom, heavenly light, love.

And when [the Spirit] comes, says Jesus, he will convict the world concerning sin and righteousness and judgement: concerning sin, because they do not believe in me; concerning righteousness, because I go to the Father, and you will see me no longer; concerning judgement, because the ruler of this world is judged.

It is the Spirit of God who reveals in our souls the truth about Christ’s crucifixion.  It is a fact that the crucifixion happened, but it is the Spirit who helps us to see its significance – that the world is upside down without God: that the world will condemn a man who is completely innocent; that the world will say that what is perfect righteousness is unrighteousness; that the world will judge as evil and worthy of death the One who is goodness Incarnate and the giver of all life.  (e.g.)

It is outward teaching about Jesus through God’s Word that is necessary for the beginning of our salvation, it begins through the preaching of the Word.  But that outward hearing must be followed by the inner conviction of the Truth, the lighting inwardly of the truth in our souls, by God’s Spirit.  So that we are convinced inwardly about what is true – yes, now I see!

Faith in this Jesus, conviction in our hearts that Jesus is the Way, the Truth and the Life, a desire to follow him more closely – kindled by the Holy Spirit dwelling within us: this is the way in which that window on heaven is restored in our souls, this is the way that we come to know God.  This is, not just “facts”, but a kind of inner certainty.

And when we have this we are not endlessly looking out there in the world anymore for proof, we look no further than our own souls being transformed inwardly by the Holy Spirit. When the Spirit of truth comes, he will guide you into all the truth.

This transformation of a way of knowing – from knowing only through our senses, to an inward knowing, is difficult.  We’ve followed the pattern all our lives of learning from external sources, our senses – now we must take the time to learn from within – being quiet to hear the Spirit whispering to us in a new way.

And this is why the life of a Christian becomes and more and more a life of prayer, of inward listening and communication with God.

“It is to your advantage that I go away...
if I go, I will send [the Comforter] to you.”

------------

St James says today,

Every good gift and every perfect gift is from above, coming down from the Father of lights with whom there is no variation or shadow due to change.  Of his own will he brought us forth by the word of truth, that we should be a kind of firstfruits of his creatures.

The windows on heaven are being opened again, through Christ’s death, and he is bringing us to birth, to the new life of heaven, through our baptism, and also by continually pouring into our souls now the word of truth.

Do you see why it is expedient that Jesus goes away from the disciples?  Both so that he might die on the Cross and so explode the lies in the world about what is sin, righteousness and judgement, but also that we might be forgiven and so made ready to receive the Spirit of truth into our hearts that we might see heaven for ourselves?  “Truly, truly, I say to you, unless one is born again he cannot see the kingdom of God…Truly, truly, I say to you, unless one is born of water and the Spirit, he cannot enter the kingdom of God.”

Do you see why it is to our advantage that Jesus touches our souls in some way in our lives, often by an outward sign, perhaps by some dramatic sign, igniting faith, but doesn’t continually give these kinds of signs outwardly.  He wants us to turn inwardly and to know him in a new way, to recover that window on heaven, to look in a new spiritual way on the world, to grow up to full maturity.

If we are still looking for signs this morning let us look to the inward working of God’s Spirit in our own soul and body; and as that Spirit is manifested in the lives of others around us.  And let us look foremost to these outward and visible signs of an inward and spiritual grace that Jesus left us: Holy Baptism and Holy Communion.

Let us prepare ourselves now in the Liturgy, through repentance and faith, to present Jesus death on the Cross and to receive in a very tangible way, accessible to our senses but perceived in our hearts, His risen life.

It is to your advantage that I go away…
if I depart, I will send the Comforter to you.

Amen +

 

 

---

 

S Jakobus 1:17-21       S Johannes 16:5-15

 

„Het is in uw voordeel dat ik heenga...
als ik heenga, zal ik [de Trooster] naar u zenden.”

 

In de veertig dagen nadat Jezus uit de dood was opgestaan, verscheen Hij aan de discipelen en verdween vervolgens. En elke keer dat de discipelen Jezus weer zagen, kunnen we ons voorstellen dat ze enorm bemoedigd waren. Het verdriet dat ze hadden bij zijn dood aan het kruis veranderde in vreugde. En hun angsten veranderden in een nieuwe vrijmoedigheid in de wereld. En toch, toen Jezus met hen sprak op de avond voordat Hij gekruisigd werd, zei Hij dat het voor hen allemaal beter zou zijn als Hij weg zou gaan, omdat Hij dichter bij hen zou zijn en meer permanent en individueel bij hen zou zijn wanneer de Heilige Geest zou komen. Deze belofte aan hen en aan ons is wat Jezus zegt in het evangelie van vandaag.

En dit verklaart waarom wij als christenen niet altijd uiterlijke tekenen in ons midden hebben.

Toen God de mensheid schiep, schiep Hij onze zielen met het vermogen om rechtstreeks naar Hem te kijken en naar de wereld te kijken – Hij schiep onze zielen met een venster op de hemel en een venster op de aarde. Ik heb hier al eerder over gesproken, maar sommigen van jullie hier zijn nieuw. En het is ook goed om hieraan herinnerd te worden.

De heilige Augustinus zag de menselijke ziel als iets met een lagere rede, iets wat we op een beperkte manier delen met de dieren – het vermogen om de wereld te kennen via de zintuigen – dit wordt scientia genoemd, of kennis. Er is of was in de mens ook een vermogen, een hogere rede, die hij sapientia noemde, of wijsheid, die alle andere dieren te boven gaat en die ons naar Gods beeld en gelijkenis heeft gemaakt.

De zondeval van de mensheid is volgens de heilige Augustinus de ommekeer van het oog van onze geest, dat naar binnen en omhoog kon kijken om God te zien, naar het alleen nog maar naar buiten kijken, naar de wereld, om alleen nog maar in die richting te kijken. Door onze beslissing om onze eigen waarheid te zoeken, om niet langer omhoog te kijken, sloten we dat venster naar de hemel. Het is hoogmoed die dat venster sloot. En de gevolgen waren ingrijpend.

Na de zondeval kwam wat we over de wereld wisten alleen tot ons via de zintuigen – zien, horen, ruiken, proeven, voelen. Dit waren de poorten waardoor we ‘feiten’ leerden en vervolgens gebruikten we ons redenerend verstand om conclusies te trekken over de wereld waarin we leven. En die hogere kracht die we vóór de zondeval hadden, was uitsluitend gericht op het op deze manier kennen van de wereld. Dat kan heel krachtig zijn, maar de doelstellingen ervan zijn beperkt. En we kunnen aan onze technologische vooruitgang zien dat de mensheid grote stappen kan zetten door menselijke rede te gebruiken om de wereld te kennen en te manipuleren ten behoeve van onze materiële welvaart. En toch zijn we ook diep verlieslijd wat betreft betekenis, doel en het vermogen om lief te hebben.

We keken alleen naar buiten; in feite konden we na de zondeval alleen nog maar op deze manier kennen – we waren gevangen. En dus verscheen God uiterlijk in ons midden, waar we keken – Hij gaf eerst de Wet via Mozes, vergezeld van dramatische uiterlijke tekenen – dikke wolken en vuur. De Wet hielp ons inzien hoe vervormd onze zielen waren geworden en bracht ons ertoe om te roepen om een Verlosser.

En toen verscheen God zelf in het vlees in Jezus Christus om onder ons te wandelen. [St. Augustinus] Hij toonde ons uiterlijk de volmaakte manier van leven, liet ons zien hoe liefde eruitziet, en gaf ons tekenen en wonderen om ons te verzekeren dat Hij Degene is die we moeten volgen – en Jezus toonde het ons, drie jaar lang, Hij toonde het ons… helemaal tot aan het kruis.

Maar Gods doel bij Zijn komst in het vlees – is het herstel van een spirituele manier om God waar te nemen – Hij is gekomen om het venster in ieders ziel naar de hemel te heropenen.

Sommigen van jullie hadden, net als ik, een dramatische ontwaking nodig in deze realiteit van God door middel van uiterlijke tekenen, omdat dat de enige manier was waarop we konden kijken. En als priester heb ik door de jaren heen gehoord over vele manieren waarop God tot mensen heeft gesproken – door ongewone dromen, of omstandigheden, zelfs wonderen. Maar deze manieren, door een uiterlijk teken, zijn geen doel op zich, maar dienen er alleen om ons eraan te herinneren dat God er voor ons is, en dat onze manier om Hem te vinden niet langer een uiterlijk zoeken via de zintuigen is, maar een beweging van binnenuit en van bovenaf.

Het is de Geest van God die in ons hart woont die de voortdurende verzekering is van Gods liefde voor ons. Het is de Geest van God die ons ertoe brengt opnieuw de glorie en de goedheid en de volmaaktheid van God te zien. Het is de Geest van God die dat venster op de hemel opent zodat we toegang hebben tot de ware en blijvende schat – om schoonheid te zien, om glorie, waarheid, wijsheid, hemels licht en liefde te kennen.

En wanneer [de Geest] komt, zegt Jezus, zal hij de wereld overtuigen van zonde, gerechtigheid en oordeel: van zonde, omdat zij niet in mij geloven; van gerechtigheid, omdat ik naar de Vader ga en jullie mij niet meer zullen zien; van oordeel, omdat de heerser van deze wereld veroordeeld is.

Het is de Geest van God die in onze ziel de waarheid over de kruisiging van Christus openbaart. Het is een feit dat de kruisiging plaatsvond, maar het is de Geest die ons helpt de betekenis ervan te zien – dat de wereld zonder God op zijn kop staat: dat de wereld een volkomen onschuldige man zal veroordelen; dat de wereld zal zeggen dat wat volmaakte gerechtigheid is, ongerechtigheid is; dat de wereld Degene die de belichaming van het goede is en de gever van alle leven, als kwaadaardig en de dood waardig zal veroordelen. (bijv.)

Het is de uiterlijke leer over Jezus door Gods Woord die nodig is voor het begin van onze verlossing; het begint door de prediking van het Woord. Maar dat uiterlijke horen moet gevolgd worden door de innerlijke overtuiging van de Waarheid, het innerlijk oplichten van de waarheid in onze ziel, door Gods Geest. Zodat we innerlijk overtuigd zijn van wat waar is – ja, nu zie ik het!

Geloof in deze Jezus, overtuiging in ons hart dat Jezus de Weg, de Waarheid en het Leven is, een verlangen om Hem dichter te volgen – aangewakkerd door de Heilige Geest die in ons woont: dit is de manier waarop dat venster op de hemel in onze ziel wordt hersteld, dit is de manier waarop we God leren kennen. Dit zijn niet alleen ‘feiten’, maar een soort innerlijke zekerheid.

En als we dit hebben, zoeken we niet meer eindeloos in de wereld naar bewijs, maar kijken we niet verder dan onze eigen ziel die innerlijk wordt getransformeerd door de Heilige Geest. Wanneer de Geest van de waarheid komt, zal Hij u in alle waarheid leiden.

Deze transformatie van een manier van weten – van alleen weten via onze zintuigen naar een innerlijk weten – is moeilijk. We hebben ons hele leven het patroon gevolgd van leren uit externe bronnen, onze zintuigen – nu moeten we de tijd nemen om van binnenuit te leren – stil zijn om de Geest op een nieuwe manier tot ons te horen fluisteren.

En daarom wordt het leven van een christen steeds meer een leven van gebed, van innerlijk luisteren en communicatie met God.

“Het is in uw voordeel dat ik wegga...
als ik ga, zal ik [de Trooster] naar jullie sturen.”

------------

De heilige Jakobus zegt vandaag: Elke goede gave en elke volmaakte gave komt van boven, neerdalend van de Vader der lichten, bij wie geen verandering is of schaduw van omkeer. Uit eigen wil heeft Hij ons voortgebracht door het woord der waarheid, opdat wij een soort eerstelingen zouden zijn van zijn schepselen.

De vensters van de hemel worden opnieuw geopend, door de dood van Christus, en Hij brengt ons tot geboorte, tot het nieuwe leven van de hemel, door onze doop, en ook door nu voortdurend het woord van de waarheid in onze zielen te gieten.

Zie je waarom het nodig is dat Jezus weggaat van de discipelen? Zowel om aan het kruis te sterven en zo de leugens in de wereld over wat zonde, gerechtigheid en oordeel is te ontkrachten, maar ook opdat wij vergeven mogen worden en zo gereedgemaakt om de Geest der waarheid in ons hart te ontvangen, zodat wij de hemel zelf mogen zien?

“Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u: tenzij iemand opnieuw geboren wordt, kan hij het koninkrijk van God niet zien… Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u: tenzij iemand geboren wordt uit water en de Geest, kan hij het koninkrijk van God niet binnenkomen.”

Ziet u waarom het in ons voordeel is dat Jezus onze ziel op de een of andere manier in ons leven raakt, vaak door een uiterlijk teken, misschien door een dramatisch teken, dat het geloof aanwakkert, maar dat Hij dit soort tekenen niet voortdurend uiterlijk geeft. Hij wil dat we ons naar binnen keren en Hem op een nieuwe manier leren kennen, dat we dat venster op de hemel terugvinden, dat we op een nieuwe geestelijke manier naar de wereld kijken, dat we tot volle volwassenheid groeien.

Als we vanochtend nog steeds op zoek zijn naar tekenen, laten we dan kijken naar het innerlijke werk van Gods Geest in onze eigen ziel en lichaam; en naar hoe die Geest zich manifesteert in het leven van anderen om ons heen. En laten we vooral kijken naar deze uiterlijke en zichtbare tekenen van een innerlijke en geestelijke genade die Jezus ons heeft nagelaten: de Heilige Doop en de Heilige Communie.

Laten we ons nu in de liturgie voorbereiden, door berouw en geloof, om Jezus’ dood aan het kruis te gedenken en op een zeer tastbare manier, toegankelijk voor onze zintuigen maar waargenomen in ons hart, Zijn opgestane leven te ontvangen.

Het is in uw voordeel dat ik wegga…
als ik vertrek, zal ik de Trooster naar u zenden.

Amen +